Il dossier realizzato dal Sole-24 Ore che, da oltre 15 anni, misura la vivibilità delle 103 province italiane e delle regioni attraverso una serie di dati statistici elaborati in 36 classifiche.
Dal reddito all'occupazione, dalla natalità alla sanità, dai reati alle opportunità per il tempo libero, ecco il nostro ritratto dell'Italia. Nel 2008 sale Aosta al vertice della vivibilità, mentre Milano e Roma sono entrambe in arretramento.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Tempo libero

|
|
| Posizione |
Posizione |
Posizione |
Posizione |
Posizione |
Posizione |
Posizione |
Diff.posti |
Provincia |
Punti |
|
1 |
|
|
|
5 |
|
|
|
10 |
|
|
|
67 |
|
|
|
32 |
|
|
|
6 |
|
|
| 1 | |
| 9  | |
| Aosta | |
| 779,4 | |
|
|
12 |
|
|
20 |
|
|
46 |
|
|
8 |
|
|
97 |
|
|
71 |
|
| 2 | |
| -1  | |
| Firenze | |
| 736,1 | |
|
14 |
|
|
12 |
|
|
13 |
|
|
19 |
|
|
101 |
|
|
76 |
|
| 3 | |
| 1  | |
| Bologna | |
| 704,9 | |
|
6 |
|
|
2 |
|
|
56 |
|
|
1 |
|
|
56 |
|
|
58 |
|
| 4 | |
| 18  | |
| Trieste | |
| 694,0 | |
|
8 |
|
|
8 |
|
|
55 |
|
|
18 |
|
|
20 |
|
|
83 |
|
| 5 | |
| 41  | |
| Gorizia | |
| 690,2 | |
|
9 |
|
|
40 |
|
|
9 |
|
|
31 |
|
|
71 |
|
|
19 |
|
| 6 | |
| 20  | |
| Piacenza | |
| 684,0 | |
|
7 |
|
|
27 |
|
|
25 |
|
|
10 |
|
|
18 |
|
|
11 |
|
| 7 | |
| -1  | |
| Siena | |
| 653,1 | |
|
11 |
|
|
31 |
|
|
7 |
|
|
33 |
|
|
87 |
|
|
33 |
|
| 8 | |
| 1  | |
| Ravenna | |
| 648,8 | |
|
49 |
|
|
46 |
|
|
74 |
|
|
30 |
|
|
76 |
|
|
89 |
|
| 9 | |
| 19  | |
| La Spezia | |
| 631,2 | |
|
10 |
|
|
9 |
|
|
17 |
|
|
37 |
|
|
89 |
|
|
2 |
|
| 10 | |
| 33  | |
| Parma | |
| 618,1 | |
|
37 |
|
|
56 |
|
|
23 |
|
|
6 |
|
|
102 |
|
|
103 |
|
| 11 | |
| -4  | |
| Genova | |
| 609,5 | |
|
18 |
|
|
21 |
|
|
27 |
|
|
58 |
|
|
63 |
|
|
34 |
|
| 12 | |
| -4  | |
| Forlì | |
| 605,5 | |
|
42 |
|
|
59 |
|
|
40 |
|
|
72 |
|
|
80 |
|
|
70 |
|
| 13 | |
| -2  | |
| Lucca | |
| 597,8 | |
|
28 |
|
|
11 |
|
|
65 |
|
|
7 |
|
|
98 |
|
|
39 |
|
| 14 | |
| -9  | |
| Roma | |
| 574,8 | |
|
20 |
|
|
1 |
|
|
42 |
|
|
13 |
|
|
100 |
|
|
85 |
|
| 15 | |
| -12  | |
| Milano | |
| 572,8 | |
|
16 |
|
|
63 |
|
|
8 |
|
|
94 |
|
|
34 |
|
|
5 |
|
| 16 | |
| 2  | |
| Grosseto | |
| 572,1 | |
|
21 |
|
|
60 |
|
|
62 |
|
|
46 |
|
|
12 |
|
|
37 |
|
| 17 | |
| 31  | |
| Ascoli P. | |
| 565,1 | |
|
2 |
|
|
43 |
|
|
3 |
|
|
63 |
|
|
4 |
|
|
17 |
|
| 18 | |
| 32  | |
| Belluno | |
| 564,6 | |
|
23 |
|
|
42 |
|
|
47 |
|
|
24 |
|
|
59 |
|
|
44 |
|
| 19 | |
| 6  | |
| Ancona | |
| 554,3 | |
|
30 |
|
|
48 |
|
|
12 |
|
|
54 |
|
|
91 |
|
|
55 |
|
| 20 | |
| 4  | |
| Ferrara | |
| 545,3 | |
|
30 |
|
|
29 |
|
|
43 |
|
|
26 |
|
|
66 |
|
|
73 |
|
| 21 | |
| -8  | |
| Livorno | |
| 540,8 | |
|
47 |
|
|
50 |
|
|
32 |
|
|
14 |
|
|
95 |
|
|
92 |
|
| 22 | |
| -5  | |
| Savona | |
| 532,2 | |
|
39 |
|
|
62 |
|
|
16 |
|
|
9 |
|
|
99 |
|
|
62 |
|
| 23 | |
| -21  | |
| Rimini | |
| 529,9 | |
|
4 |
|
|
6 |
|
|
4 |
|
|
14 |
|
|
14 |
|
|
14 |
|
| 24 | |
| -10  | |
| Trento | |
| 524,2 | |
|
36 |
|
|
13 |
|
|
52 |
|
|
21 |
|
|
81 |
|
|
84 |
|
| 25 | |
| 8  | |
| Novara | |
| 523,7 | |
|
46 |
|
|
54 |
|
|
57 |
|
|
11 |
|
|
94 |
|
|
30 |
|
| 26 | |
| 14  | |
| Pisa | |
| 523,1 | |
|
14 |
|
|
39 |
|
|
54 |
|
|
25 |
|
|
19 |
|
|
13 |
|
| 27 | |
| -9  | |
| Macerata | |
| 516,9 | |
|
54 |
|
|
66 |
|
|
60 |
|
|
71 |
|
|
68 |
|
|
10 |
|
| 28 | |
| 8  | |
| Perugia | |
| 515,0 | |
|
41 |
|
|
31 |
|
|
33 |
|
|
35 |
|
|
73 |
|
|
79 |
|
| 29 | |
| -2  | |
| Imperia | |
| 511,1 | |
|
37 |
|
|
52 |
|
|
21 |
|
|
5 |
|
|
88 |
|
|
87 |
|
| 30 | |
| -7  | |
| Venezia | |
| 500,9 | |
|
35 |
|
|
10 |
|
|
22 |
|
|
79 |
|
|
46 |
|
|
101 |
|
| 31 | |
| 18  | |
| Biella | |
| 499,2 | |
|
17 |
|
|
35 |
|
|
14 |
|
|
41 |
|
|
21 |
|
|
49 |
|
| 32 | |
| -20  | |
| Udine | |
| 484,8 | |
|
5 |
|
|
37 |
|
|
5 |
|
|
52 |
|
|
2 |
|
|
40 |
|
| 33 | |
| 22  | |
| Sondrio | |
| 483,2 | |
|
71 |
|
|
53 |
|
|
72 |
|
|
43 |
|
|
85 |
|
|
52 |
|
| 34 | |
| 13  | |
| Pescara | |
| 478,8 | |
|
40 |
|
|
36 |
|
|
24 |
|
|
28 |
|
|
84 |
|
|
57 |
|
| 35 | |
| 4  | |
| Padova | |
| 476,4 | |
|
3 |
|
|
45 |
|
|
2 |
|
|
3 |
|
|
8 |
|
|
27 |
|
| 36 | |
| 2  | |
| Bolzano | |
| 475,0 | |
|
42 |
|
|
7 |
|
|
30 |
|
|
66 |
|
|
78 |
|
|
67 |
|
| 37 | |
| 33  | |
| Vercelli | |
| 470,6 | |
|
33 |
|
|
38 |
|
|
36 |
|
|
48 |
|
|
45 |
|
|
43 |
|
| 38 | |
| 3  | |
| Treviso | |
| 467,0 | |
|
28 |
|
|
57 |
|
|
44 |
|
|
51 |
|
|
29 |
|
|
22 |
|
| 38 | |
| 7  | |
| Pesaro Urbino | |
| 467,0 | |
|
13 |
|
|
41 |
|
|
1 |
|
|
36 |
|
|
64 |
|
|
20 |
|
| 40 | |
| -24  | |
| Cuneo | |
| 466,2 | |
|
21 |
|
|
4 |
|
|
11 |
|
|
59 |
|
|
69 |
|
|
47 |
|
| 41 | |
| -10  | |
| Reggio E. | |
| 465,0 | |
|
55 |
|
|
78 |
|
|
77 |
|
|
34 |
|
|
30 |
|
|
1 |
|
| 42 | |
| 29  | |
| L'Aquila | |
| 462,0 | |
|
25 |
|
|
30 |
|
|
29 |
|
|
39 |
|
|
39 |
|
|
26 |
|
| 43 | |
| 25  | |
| Cremona | |
| 459,5 | |
|
32 |
|
|
47 |
|
|
20 |
|
|
45 |
|
|
51 |
|
|
32 |
|
| 44 | |
| 0  | |
| Mantova | |
| 459,4 | |
|
50 |
|
|
23 |
|
|
26 |
|
|
44 |
|
|
90 |
|
|
59 |
|
| 45 | |
| -31  | |
| Modena | |
| 458,6 | |
|
45 |
|
|
44 |
|
|
63 |
|
|
69 |
|
|
43 |
|
|
9 |
|
| 46 | |
| 6  | |
| Terni | |
| 456,4 | |
|
23 |
|
|
55 |
|
|
6 |
|
|
62 |
|
|
72 |
|
|
4 |
|
| 47 | |
| 17  | |
| Asti | |
| 452,5 | |
|
66 |
|
|
25 |
|
|
37 |
|
|
20 |
|
|
103 |
|
|
88 |
|
| 48 | |
| -19  | |
| Torino | |
| 450,5 | |
|
69 |
|
|
28 |
|
|
53 |
|
|
77 |
|
|
96 |
|
|
61 |
|
| 49 | |
| 11  | |
| Alessandria | |
| 447,5 | |
|
34 |
|
|
49 |
|
|
31 |
|
|
64 |
|
|
52 |
|
|
12 |
|
| 50 | |
| -20  | |
| Arezzo | |
| 440,7 | |
|
53 |
|
|
33 |
|
|
28 |
|
|
49 |
|
|
83 |
|
|
41 |
|
| 51 | |
| -30  | |
| Brescia | |
| 438,8 | |
|
73 |
|
|
71 |
|
|
74 |
|
|
78 |
|
|
16 |
|
|
81 |
|
| 52 | |
| -1  | |
| Cagliari | |
| 423,0 | |
|
70 |
|
|
73 |
|
|
67 |
|
|
92 |
|
|
25 |
|
|
21 |
|
| 53 | |
| 3  | |
| Sassari | |
| 416,6 | |
|
26 |
|
|
16 |
|
|
38 |
|
|
29 |
|
|
17 |
|
|
78 |
|
| 54 | |
| -19  | |
| Verbano-Cusio-Ossola | |
| 406,6 | |
|
42 |
|
|
18 |
|
|
18 |
|
|
70 |
|
|
48 |
|
|
60 |
|
| 55 | |
| -18  | |
| Vicenza | |
| 399,0 | |
|
51 |
|
|
51 |
|
|
48 |
|
|
76 |
|
|
33 |
|
|
25 |
|
| 56 | |
| -3  | |
| Pordenone | |
| 398,6 | |
|
47 |
|
|
14 |
|
|
19 |
|
|
55 |
|
|
75 |
|
|
31 |
|
| 57 | |
| -25  | |
| Verona | |
| 394,1 | |
|
19 |
|
|
70 |
|
|
51 |
|
|
97 |
|
|
1 |
|
|
51 |
|
| 58 | |
| 35  | |
| Oristano | |
| 388,8 | |
|
77 |
|
|
64 |
|
|
66 |
|
|
87 |
|
|
65 |
|
|
54 |
|
| 59 | |
| -17  | |
| Massa Carrara | |
| 388,3 | |
|
60 |
|
|
17 |
|
|
45 |
|
|
22 |
|
|
82 |
|
|
66 |
|
| 60 | |
| -27  | |
| Bergamo | |
| 387,7 | |
|
27 |
|
|
3 |
|
|
39 |
|
|
2 |
|
|
77 |
|
|
91 |
|
| 61 | |
| -2  | |
| Varese | |
| 385,6 | |
|
67 |
|
|
26 |
|
|
48 |
|
|
32 |
|
|
93 |
|
|
53 |
|
| 62 | |
| 0  | |
| Pavia | |
| 385,0 | |
|
63 |
|
|
74 |
|
|
61 |
|
|
50 |
|
|
40 |
|
|
7 |
|
| 62 | |
| 4  | |
| Viterbo | |
| 385,1 | |
|
75 |
|
|
58 |
|
|
59 |
|
|
80 |
|
|
79 |
|
|
63 |
|
| 64 | |
| -3  | |
| Pistoia | |
| 375,7 | |
|
72 |
|
|
61 |
|
|
69 |
|
|
82 |
|
|
36 |
|
|
16 |
|
| 65 | |
| -8  | |
| Teramo | |
| 374,5 | |
|
80 |
|
|
67 |
|
|
73 |
|
|
98 |
|
|
74 |
|
|
24 |
|
| 66 | |
| 1  | |
| Latina | |
| 374,3 | |
|
59 |
|
|
22 |
|
|
15 |
|
|
83 |
|
|
53 |
|
|
73 |
|
| 67 | |
| 23  | |
| Rovigo | |
| 364,0 | |
|
60 |
|
|
15 |
|
|
64 |
|
|
27 |
|
|
49 |
|
|
45 |
|
| 68 | |
| 16  | |
| Lodi | |
| 361,2 | |
|
65 |
|
|
65 |
|
|
68 |
|
|
42 |
|
|
22 |
|
|
36 |
|
| 69 | |
| 4  | |
| Chieti | |
| 360,2 | |
|
51 |
|
|
68 |
|
|
58 |
|
|
75 |
|
|
15 |
|
|
3 |
|
| 70 | |
| 13  | |
| Rieti | |
| 358,4 | |
|
55 |
|
|
19 |
|
|
34 |
|
|
16 |
|
|
60 |
|
|
82 |
|
| 71 | |
| 1  | |
| Como | |
| 357,3 | |
|
93 |
|
|
91 |
|
|
90 |
|
|
84 |
|
|
62 |
|
|
98 |
|
| 72 | |
| -9  | |
| Bari | |
| 345,2 | |
|
63 |
|
|
80 |
|
|
71 |
|
|
59 |
|
|
9 |
|
|
23 |
|
| 73 | |
| 4  | |
| Campobasso | |
| 329,5 | |
|
82 |
|
|
97 |
|
|
79 |
|
|
85 |
|
|
26 |
|
|
80 |
|
| 74 | |
| 0  | |
| Messina | |
| 320,0 | |
|
58 |
|
|
34 |
|
|
35 |
|
|
12 |
|
|
47 |
|
|
65 |
|
| 75 | |
| -10  | |
| Lecco | |
| 313,8 | |
|
96 |
|
|
86 |
|
|
91 |
|
|
91 |
|
|
86 |
|
|
100 |
|
| 76 | |
| 0  | |
| Catania | |
| 309,9 | |
|
88 |
|
|
96 |
|
|
93 |
|
|
96 |
|
|
13 |
|
|
94 |
|
| 77 | |
| 10  | |
| Lecce | |
| 308,6 | |
|
60 |
|
|
72 |
|
|
50 |
|
|
95 |
|
|
10 |
|
|
15 |
|
| 78 | |
| 8  | |
| Nuoro | |
| 306,5 | |
|
77 |
|
|
89 |
|
|
88 |
|
|
99 |
|
|
6 |
|
|
18 |
|
| 79 | |
| 1  | |
| Matera | |
| 296,3 | |
|
101 |
|
|
98 |
|
|
102 |
|
|
81 |
|
|
67 |
|
|
95 |
|
| 80 | |
| -11  | |
| Palermo | |
| 287,5 | |
|
81 |
|
|
93 |
|
|
70 |
|
|
47 |
|
|
41 |
|
|
64 |
|
| 81 | |
| 14  | |
| Benevento | |
| 280,0 | |
|
75 |
|
|
24 |
|
|
41 |
|
|
57 |
|
|
92 |
|
|
69 |
|
| 82 | |
| -62  | |
| Prato | |
| 278,1 | |
|
68 |
|
|
94 |
|
|
86 |
|
|
17 |
|
|
5 |
|
|
28 |
|
| 83 | |
| -2  | |
| Potenza | |
| 277,9 | |
|
90 |
|
|
103 |
|
|
83 |
|
|
73 |
|
|
42 |
|
|
56 |
|
| 84 | |
| -9  | |
| Salerno | |
| 273,5 | |
|
97 |
|
|
102 |
|
|
103 |
|
|
23 |
|
|
61 |
|
|
97 |
|
| 85 | |
| -31  | |
| Napoli | |
| 267,0 | |
|
91 |
|
|
76 |
|
|
78 |
|
|
103 |
|
|
50 |
|
|
50 |
|
| 86 | |
| 2  | |
| Ragusa | |
| 262,3 | |
|
89 |
|
|
77 |
|
|
92 |
|
|
68 |
|
|
44 |
|
|
76 |
|
| 87 | |
| -9  | |
| Brindisi | |
| 255,6 | |
|
86 |
|
|
82 |
|
|
95 |
|
|
86 |
|
|
31 |
|
|
35 |
|
| 88 | |
| 8  | |
| Catanzaro | |
| 252,9 | |
|
92 |
|
|
92 |
|
|
101 |
|
|
61 |
|
|
35 |
|
|
48 |
|
| 89 | |
| 9  | |
| Reggio Calabria | |
| 252,8 | |
|
55 |
|
|
80 |
|
|
80 |
|
|
4 |
|
|
11 |
|
|
8 |
|
| 90 | |
| 11  | |
| Isernia | |
| 247,6 | |
|
83 |
|
|
69 |
|
|
83 |
|
|
100 |
|
|
23 |
|
|
38 |
|
| 91 | |
| -2  | |
| Frosinone | |
| 244,0 | |
|
83 |
|
|
84 |
|
|
81 |
|
|
56 |
|
|
28 |
|
|
75 |
|
| 92 | |
| 2  | |
| Avellino | |
| 242,2 | |
|
79 |
|
|
99 |
|
|
82 |
|
|
89 |
|
|
7 |
|
|
29 |
|
| 93 | |
| 9  | |
| Enna | |
| 240,1 | |
|
95 |
|
|
83 |
|
|
99 |
|
|
90 |
|
|
38 |
|
|
93 |
|
| 94 | |
| -3  | |
| Taranto | |
| 236,5 | |
|
85 |
|
|
95 |
|
|
87 |
|
|
38 |
|
|
27 |
|
|
41 |
|
| 95 | |
| -3  | |
| Cosenza | |
| 231,1 | |
|
100 |
|
|
87 |
|
|
98 |
|
|
93 |
|
|
55 |
|
|
96 |
|
| 96 | |
| -38  | |
| Trapani | |
| 226,8 | |
|
97 |
|
|
75 |
|
|
94 |
|
|
101 |
|
|
54 |
|
|
90 |
|
| 97 | |
| -15  | |
| Siracusa | |
| 226,1 | |
|
74 |
|
|
90 |
|
|
85 |
|
|
74 |
|
|
3 |
|
|
46 |
|
| 98 | |
| -13  | |
| Crotone | |
| 225,8 | |
|
87 |
|
|
85 |
|
|
89 |
|
|
53 |
|
|
24 |
|
|
86 |
|
| 99 | |
| 4  | |
| Vibo Valentia | |
| 220,0 | |
|
94 |
|
|
88 |
|
|
96 |
|
|
39 |
|
|
56 |
|
|
72 |
|
| 100 | |
| -3  | |
| Caserta | |
| 217,8 | |
|
99 |
|
|
101 |
|
|
76 |
|
|
101 |
|
|
58 |
|
|
68 |
|
| 101 | |
| -1  | |
| Foggia | |
| 216,9 | |
|
103 |
|
|
79 |
|
|
100 |
|
|
88 |
|
|
70 |
|
|
102 |
|
| 102 | |
| -23  | |
| Caltanissetta | |
| 195,9 | |
|
101 |
|
|
100 |
|
|
97 |
|
|
65 |
|
|
36 |
|
|
99 |
|
| 103 | |
| -4  | |
| Agrigento | |
| 173,0 | |
|
- |
|
|
- |
|
|
- |
|
|
- |
|
|
- |
|
|
- |
|
| - | |
| | |
| MEDIA | |
| 423,5 | |